10 câu hỏi người mới chơi xì gà thường gặp nhất
Bước vào thế giới xì gà lần đầu có thể khiến nhiều người cảm thấy hơi choáng ngợp. Trước mắt là hàng trăm thương hiệu, hàng chục kích thước, những cái tên như Robusto, Toro, Corona, Maduro, Habano, Connecticut, Nicaragua, Cuba hay Dominican Republic. Chưa kể người mới còn phải tìm hiểu thêm humidor, độ ẩm, dao cắt, bật lửa, cách châm, cách hút và cả một thế giới tasting note đầy những từ như cedar, cacao, leather, coffee hay white pepper.
Nhưng thú chơi xì gà thực ra không cần bắt đầu phức tạp như vậy. Cigar Aficionado cũng thừa nhận thế giới premium cigar có thể trở nên khó hiểu ngay cả với người đã hút lâu năm bởi quá nhiều lựa chọn và quá nhiều ý kiến được truyền miệng như thể đó là quy tắc tuyệt đối. Điều quan trọng nhất đối với người mới là nắm một số nguyên tắc cơ bản rồi từ từ xây dựng trải nghiệm và palate của chính mình.
Nếu đang tập chơi xì gà hoặc vừa mua những điếu premium cigar đầu tiên, 10 câu hỏi dưới đây gần như chắc chắn sẽ xuất hiện trong quá trình tìm hiểu. Đây cũng là nền tảng quan trọng trước khi bước sâu hơn vào thế giới cigar, rượu vang, whisky, cigar lounge và phong cách luxury lifestyle gắn với thú thưởng thức này.
1. Người mới nên bắt đầu hút xì gà loại nào
Sai lầm khá phổ biến của người mới là nghĩ rằng phải bắt đầu bằng Cohiba, Arturo Fuente OpusX, Padrón Anniversary hay một điếu cigar thật đắt thì mới cảm nhận được xì gà ngon. Thực tế, giá tiền không phải yếu tố quan trọng nhất trong những buổi hút đầu tiên.
Người mới nên ưu tiên một cigar có construction ổn định, draw dễ chịu, strength khoảng Mild đến Medium hoặc Medium và kích thước không quá lớn. Robusto, Corona hoặc một Toro vừa phải là những format tương đối dễ làm quen. Chúng đủ dài để người hút nhận ra cigar thay đổi như thế nào từ phần đầu tới phần cuối nhưng không bắt buộc phải ngồi hai hoặc ba tiếng.
Cũng không cần giới hạn bản thân ở xì gà Cuba. Nicaragua, Dominican Republic và Honduras hiện đều là những quốc gia sản xuất premium cigar lớn với vô số blend rất phù hợp cho người mới. Điều cần học trong giai đoạn đầu không phải thương hiệu nào “đẳng cấp” nhất, mà là mình thích cigar thiên ngọt, cay, creamy, woody hay earthy.
Sau vài điếu, palate sẽ bắt đầu hình thành. Lúc đó việc chọn cigar mới thực sự trở nên thú vị.
2. Xì gà Cuba có phải lúc nào cũng ngon hơn Nicaragua
Câu trả lời ngắn gọn là không.
Cuba sở hữu lịch sử, terroir và vị trí đặc biệt trong văn hóa cigar, nhưng điều đó không có nghĩa mọi Cuban cigar đều ngon hơn mọi cigar Nicaragua hoặc Dominican Republic. Thế giới xì gà hiện đại đã thay đổi rất nhiều, và nhiều hãng New World đang sản xuất những cigar được giới chuyên môn đánh giá cực kỳ cao.
Nicaragua nổi bật với các vùng như Estelí, Jalapa và Condega. Dominican Republic lại nổi tiếng với phong cách tobacco thanh lịch, aromatic và khả năng aging tốt. Honduras cũng sở hữu nhiều terroir lâu đời và các giống Cuban seed quan trọng.
Ngay cả khi hai cigar sử dụng cùng một seed, terroir, khí hậu, priming, fermentation và aging khác nhau vẫn có thể tạo ra hai trải nghiệm hoàn toàn khác.
Vì vậy, với người mới chơi xì gà, cách học tốt nhất là thử nhiều quốc gia thay vì sớm hình thành suy nghĩ “Cuba luôn tốt nhất”. Một buổi tasting đặt một cigar Cuba cạnh một cigar Nicaragua cùng phân khúc đôi khi dạy người hút nhiều hơn hàng chục bài lý thuyết.
3. Xì gà nên được bảo quản ở độ ẩm bao nhiêu
Đây có lẽ là câu hỏi gây tranh luận nhiều nhất trong cộng đồng cigar.
Con số kinh điển thường được nhắc đến là khoảng 70 phần trăm RH, và các tài liệu truyền thống của Cigar Aficionado cũng sử dụng mức quanh 70 phần trăm như một điểm tham chiếu cho humidor. Tuy nhiên, điều quan trọng hơn một con số tuyệt đối là giữ môi trường bảo quản ổn định và tránh cigar bị quá khô hoặc quá ẩm.
Trong thực tế hiện nay, nhiều người chơi lựa chọn vùng khoảng 65 đến 69 phần trăm RH cho phần lớn premium cigar, đặc biệt trong điều kiện khí hậu nóng ẩm. Cigar quá ẩm có thể draw nặng, khó cháy, phải châm lại nhiều lần hoặc xuất hiện hiện tượng burn không đều. Ngược lại, cigar quá khô dễ cháy nhanh, wrapper giòn và hương vị trở nên sắc.
Độ ẩm lý tưởng cũng có thể khác nhau tùy cigar và sở thích cá nhân. Một hộp Habano Cuba, một Nicaraguan Maduro dày lá và một Connecticut Shade nhẹ nhàng không nhất thiết phải được người hút cảm thấy ngon nhất tại cùng một RH.
Người mới nên bắt đầu bằng một vùng ổn định rồi điều chỉnh dần, thay vì thay đổi độ ẩm liên tục chỉ vì đọc thấy một con số khác trên mạng.
4. Người mới có cần mua humidor ngay không
Không nhất thiết.
Humidor là một phần rất đẹp của thú chơi cigar và những chiếc humidor gỗ Spanish cedar tốt có thể hỗ trợ việc bảo quản cũng như aging lâu dài. Nhưng nếu mới mua 5 hoặc 10 điếu, người chơi chưa cần lập tức đầu tư một tủ cigar lớn.
Một hộp kín chất lượng tốt kết hợp hệ thống kiểm soát độ ẩm phù hợp có thể hoạt động rất hiệu quả trong giai đoạn đầu. Khi collection tăng lên vài chục hoặc hàng trăm điếu, lúc đó humidor bàn, cabinet humidor hoặc tủ điện chuyên dụng mới bắt đầu thể hiện rõ lợi thế về sức chứa, phân loại và kiểm soát môi trường.
Cigar Aficionado nhấn mạnh rằng premium cigar là sản phẩm tự nhiên nhạy cảm với nhiệt độ và độ ẩm, vì vậy một hệ thống lưu trữ ổn định quan trọng hơn việc chiếc hộp có đắt tiền hay không. Humidor gỗ mới cũng cần được chuẩn bị đúng cách trước khi chứa cigar nếu phần Spanish cedar bên trong còn khô.
Nói đơn giản, người mới không cần mua humidor để chứng minh mình đã bước vào luxury lifestyle. Hãy mua khi số cigar và nhu cầu bảo quản thực sự khiến nó trở nên cần thiết.
5. Cắt xì gà như thế nào để không làm bung wrapper
Phần đầu của hầu hết premium cigar được giữ bởi một hoặc nhiều lớp cap. Nhiệm vụ của người hút là mở đường khói đủ rộng nhưng vẫn giữ được cấu trúc của cap.
Sai lầm lớn nhất là cắt quá sâu.
Cigar Aficionado khuyến nghị quan sát phần shoulder, tức nơi phần đầu bo tròn bắt đầu chuyển thành thân cigar, và tránh cắt xuống dưới khu vực này. Nếu cắt quá nhiều, wrapper có thể bắt đầu bung trong quá trình hút. Với Torpedo hoặc Piramide, việc cắt quá sâu còn phá mất thiết kế taper vốn có của cigar.
Đối với người mới, straight cut bằng guillotine sắc là cách dễ kiểm soát nhất. Hãy cắt ít trước. Nếu draw còn quá chặt, luôn có thể cắt thêm một chút. Ngược lại, phần cigar đã cắt đi thì không thể đặt lại.
V cut và punch cut đều có những ưu điểm riêng và có thể trở thành một phần thú vị của thế giới phụ kiện xì gà, nhưng không cần làm mọi thứ phức tạp ngay trong những buổi hút đầu tiên.
6. Châm xì gà bằng bật lửa gas có được không
Được, miễn nguồn lửa sạch và không đưa mùi lạ vào tobacco.
Bật lửa butane là lựa chọn rất phổ biến trong cigar lounge vì tiện lợi và dễ kiểm soát. Torch lighter đặc biệt hiệu quả khi châm cigar ring gauge lớn hoặc hút ngoài trời.
Điều quan trọng không phải chiếc lighter có đắt hay không mà là cách sử dụng nó.
Premium cigar không nên bị đốt như đầu thuốc lá. Trước tiên có thể đưa foot cigar lại gần nguồn nhiệt và xoay từ từ để phần mép bắt đầu được toast đều. Sau đó mới châm toàn bộ mặt foot trong khi tiếp tục xoay cigar.
Cigar Aficionado ví quá trình lighting với việc nướng marshmallow: nên sử dụng nhiệt một cách nhẹ nhàng, hạn chế để flame tiếp xúc trực tiếp quá lâu với tobacco. Đốt quá mạnh ngay từ đầu có thể tạo vị char và bitterness không cần thiết.
Một điếu cigar ngon hoàn toàn có thể bị phá hỏng trong vài giây đầu nếu người hút biến foot thành một cục than.
7. Vì sao xì gà bị cháy lệch hoặc cháy phễu
Nhìn thấy burn line nghiêng không có nghĩa cigar chắc chắn bị lỗi.
Xì gà được tạo thành từ nhiều loại lá với độ dày, lượng dầu và tốc độ cháy khác nhau. Khi kết hợp thêm độ ẩm, airflow, cách bunch filler, điều kiện gió và tốc độ puff, burn không phải lúc nào cũng hoàn hảo như một đường kẻ.
Nếu chỉ lệch nhẹ, đôi khi nên để cigar tự điều chỉnh trước khi vội lấy torch sửa ngay.
Những vấn đề nghiêm trọng hơn như canoeing hoặc tunneling có thể liên quan đến construction, nhưng cũng có thể xuất hiện do cigar quá ẩm, cách châm ban đầu không đều hoặc thói quen hút. Đặc biệt, puff liên tục khiến cigar quá nóng, trong khi bỏ điếu quá lâu có thể khiến filler và wrapper cháy với tốc độ mất cân bằng.
Học cách đọc mặt cháy cũng là một phần quan trọng của hướng dẫn chơi xì gà. Không phải lỗi nào cũng đến từ nhà máy và cũng không phải mọi đường burn hơi xấu đều cần can thiệp.
8. Hút xì gà có hít khói vào phổi không
Cách thưởng thức cigar truyền thống không yêu cầu hít khói sâu vào phổi như nhiều người hình dung.
Khói thường được giữ trong khoang miệng trong thời gian ngắn để cảm nhận texture, sweetness, bitterness, spice và aroma rồi nhả ra. Người hút giàu kinh nghiệm đôi khi sử dụng kỹ thuật retrohale, tức đưa một lượng nhỏ khói từ khoang miệng đi qua mũi.
Lý do retrohale có thể làm tasting note rõ hơn là khứu giác đóng vai trò rất lớn trong việc cảm nhận hương vị. Một cigar tưởng chỉ có gỗ và cà phê khi puff bình thường đôi khi lại bật lên white pepper, cinnamon hoặc floral aroma khi thử retrohale.
Người mới không cần ép bản thân thực hiện ngay. Nếu thử, chỉ nên bắt đầu với một lượng khói rất nhỏ. Retrohale không phải cuộc thi chịu cay và cũng không quyết định ai là người chơi cigar “chuyên nghiệp” hơn.
Cigar nên là trải nghiệm thưởng thức, không phải một bài kiểm tra sức chịu đựng.
9. Làm sao cảm nhận được cacao da thuộc hay cà phê trong cigar
Đây có lẽ là câu hỏi thú vị nhất khi người mới bắt đầu đọc review cigar.
Một reviewer nói cedar. Người khác lại nói oak. Người thứ ba tìm thấy leather, cacao, espresso, nutmeg, white pepper hay dried fruit. Người mới hút cùng điếu đó đôi khi chỉ cảm nhận được một thứ rất đơn giản: mùi thuốc lá.
Hoàn toàn bình thường.
Những tasting note như cacao, leather hoặc coffee không có nghĩa nhà sản xuất cho cà phê hay chocolate vào cigar. Đây là những liên tưởng aromatic mà não bộ tạo ra khi hàng loạt hợp chất trong smoke kích thích vị giác và khứu giác.
Palate cũng giống một loại từ vựng. Nếu chưa có nhiều dữ liệu mùi vị trong trí nhớ, não chưa có nhiều thứ để so sánh.
Khi tập chơi xì gà, hãy bắt đầu bằng các nhóm đơn giản như ngọt, đắng, cay, creamy, woody, earthy hoặc nutty. Sau đó mới phân biệt cedar với oak, black pepper với white pepper hay cacao với dark chocolate.
Một mẹo rất hữu ích là uống nước lọc trong lần tasting đầu tiên và ghi lại cảm nhận theo first third, second third và final third. Sau vài chục điếu, người hút thường sẽ ngạc nhiên khi nhìn lại những tasting note ban đầu của chính mình.
10. Xì gà càng lâu năm có phải càng ngon không
Không.
Aging là một trong những chủ đề hấp dẫn nhất của premium cigar nhưng cũng dễ bị thần thánh hóa nhất.
Theo thời gian, một số cigar có thể trở nên mềm hơn, các thành phần trong blend hòa quyện tốt hơn và những góc cạnh của pepper hoặc strength giảm xuống. Nhưng cigar khác cũng có thể mất đi aromatic intensity hoặc character nếu được giữ quá lâu.
Điều quan trọng là blend ban đầu phải tốt.
Thời gian có thể giúp một cigar tốt phát triển theo hướng thú vị hơn, nhưng không phải phép thuật có thể biến một cigar construction kém hoặc blend thiếu cân bằng thành kiệt tác.
Đây cũng là điểm tương đồng thú vị giữa xì gà và rượu vang. Không phải mọi chai vang đều được sinh ra để cellar 20 năm, và cũng không phải mọi cigar đều ngon hơn khi nằm trong humidor một thập kỷ.
Nếu mua một box cigar để aging, cách hay nhất là hút theo từng mốc. Thử một điếu khi mới mua, một điếu sau sáu tháng, một năm, hai năm rồi ghi lại sự thay đổi. Khi đó aging trở thành một trải nghiệm cá nhân thay vì chỉ là con số để khoe collection.
Người mới chơi xì gà thực sự cần học điều gì trước tiên
Sau tất cả những câu chuyện về Cuba, Nicaragua, humidor, ring gauge, cigar cutter, retrohale hay pairing với rượu vang và whisky, điều quan trọng nhất vẫn khá đơn giản: học cách hút chậm và học cách nhận biết mình thích gì.
Không có một cigar ngon nhất cho tất cả mọi người.
Một người có thể mê Connecticut Shade nhẹ, creamy và cedar. Người khác lại chỉ hứng thú với Mexican San Andrés, Maduro, espresso và black pepper. Có người thích Lancero ring nhỏ để cảm nhận wrapper, trong khi người khác chỉ thấy thoải mái với Toro hoặc Gordo.
Gu cigar hình thành qua trải nghiệm.
Vì vậy đừng quá vội chạy theo cigar hiếm, điểm số 95 hay những hộp limited edition đắt tiền. Người mới đôi khi học được nhiều hơn từ năm điếu cigar giá vừa phải nhưng có năm blend khác nhau so với việc mua một điếu cực đắt rồi không biết mình đang tìm kiếm điều gì.
Xì gà rượu vang và luxury lifestyle
Premium cigar thường xuất hiện cạnh whisky, cognac, rượu vang, đồng hồ, xe hơi và cigar lounge nên rất dễ bị gắn hoàn toàn với hình ảnh luxury lifestyle. Nhưng nếu bỏ lớp hình ảnh bên ngoài, thú chơi cigar cốt lõi vẫn là câu chuyện của thời gian.
Một điếu Robusto cần khoảng một giờ.
Một Toro có thể cần hơn một tiếng.
Một Churchill hoặc Double Corona đôi khi kéo dài gần hai giờ.
Trong khoảng thời gian đó, cigar buộc người hút phải chậm lại. Đây cũng là lý do pairing xì gà với rượu vang hay whisky thú vị: không phải vì hai thứ đắt tiền đứng cạnh nhau trông sang trọng, mà bởi cả hai đều có aroma, texture, evolution và câu chuyện để người thưởng thức khám phá.
Một buổi cigar ngon đôi khi chỉ cần một điếu vừa palate, một ly đồ uống phù hợp và đủ thời gian để không phải nhìn đồng hồ liên tục.
Đó mới là luxury khó mua nhất.
10 câu hỏi sẽ trở thành 10 bài hướng dẫn riêng
Bài viết này chỉ là bản đồ khởi đầu cho người mới chơi xì gà. Mỗi câu hỏi phía trên thực tế đều đủ rộng để trở thành một chủ đề riêng, từ cách chọn cigar đầu tiên, Cuba và Nicaragua khác nhau thế nào, độ ẩm humidor, cách cắt, cách châm cho tới retrohale, tasting note và aging.
Trong series Hướng dẫn người mới chơi xì gà, từng chủ đề sẽ được phân tích sâu hơn bằng ví dụ thực tế, cách xử lý các lỗi thường gặp và những kiến thức tobacco cần thiết để người mới không chỉ biết “làm thế nào” mà còn hiểu “tại sao”.
Thú chơi cigar không khó.
Điều khiến nó trở nên phức tạp là chúng ta thường cố học mọi thứ cùng một lúc.
Hãy bắt đầu từ một điếu cigar phù hợp, cắt đúng, châm đều, hút chậm và chú ý xem mình cảm nhận được gì. Những kiến thức còn lại sẽ tự nhiên xuất hiện sau mỗi điếu.
Và đến một thời điểm nào đó, câu hỏi sẽ không còn là:
“Tôi nên hút cigar nào?”
Mà trở thành:
“Hôm nay tôi đang muốn thưởng thức profile nào?”
Đó cũng là lúc người mới bắt đầu thực sự bước vào thế giới xì gà.
