Vương quốc Anh đang tiến gần đến việc chính thức áp dụng một trong những lệnh cấm thuốc lá nghiêm ngặt nhất thế giới. Theo Tobacco and Vapes Bill, những người sinh sau năm 2008 sẽ không được phép mua thuốc lá, xì gà và các sản phẩm vape tại Anh trong suốt cuộc đời.
Dự luật đã được Quốc hội Anh thông qua sau gần 5 năm tranh luận và hiện chỉ còn chờ bước phê chuẩn cuối cùng từ Hoàng gia. Sau khi nhận được sự chấp thuận của quốc vương, lệnh cấm thuốc lá theo thế hệ sẽ chính thức trở thành luật.
Quy định mới được gọi là generational tobacco ban, hay lệnh cấm thuốc lá theo thế hệ. Mục tiêu của chính sách này là từng bước tạo ra một thế hệ không thuốc lá bằng cách nâng độ tuổi được phép mua thuốc lá theo từng năm. Điều đó có nghĩa là những người sinh sau năm 2008 sẽ không bao giờ đủ tuổi hợp pháp để mua các sản phẩm này.
Một điểm gây tranh cãi là do quá trình thông qua dự luật kéo dài, một số người hiện đã đủ 18 tuổi và đang có quyền mua thuốc lá hợp pháp có thể mất quyền này khi luật bắt đầu có hiệu lực. Hiện tại, độ tuổi tối thiểu để mua thuốc lá tại Anh là 18 tuổi, trong khi độ tuổi được phép hút thuốc tại Anh và Wales là 16 tuổi.
Lệnh cấm không chỉ áp dụng với thuốc lá điếu mà còn bao gồm xì gà, thuốc lá thủ công và các sản phẩm vape. Trước đó, nhiều nhà bán lẻ xì gà cao cấp tại Anh kỳ vọng các cửa hàng chuyên doanh và người trưởng thành thưởng thức xì gà không thường xuyên sẽ được hưởng một số ngoại lệ. Tuy nhiên, những đề xuất này không được chấp thuận.
Điều này khiến ngành xì gà tại Anh đứng trước nhiều thách thức. Các cửa hàng xì gà vốn đã chịu áp lực lớn từ mức thuế cao, chi phí kinh doanh tăng và giá xì gà ngày càng đắt đỏ. Khi số lượng khách hàng hợp pháp giảm dần theo thời gian, nhiều nhà bán lẻ lo ngại thị trường xì gà Anh có thể bị thu hẹp nghiêm trọng.
Tobacco and Vapes Bill cũng trao thêm quyền cho các bộ trưởng y tế trong việc ban hành quy định mới đối với thuốc lá và nicotine. Đây là vấn đề khiến cộng đồng xì gà đặc biệt lo lắng, bởi xì gà handmade cao cấp thường bị đưa vào cùng nhóm với thuốc lá điếu, thuốc lá có hương vị và các sản phẩm vape dùng thường xuyên.
Một trong những mối quan tâm lớn nhất là tương lai của các smoking lounge tại Anh. Hiện nay, một số cửa hàng chuyên về xì gà được phép cung cấp khu vực thử và thưởng thức sản phẩm theo những quy định nhất định. Các doanh nghiệp lo ngại quyền hạn mở rộng của cơ quan quản lý có thể dẫn đến việc đóng cửa các khu vực này trong tương lai.
Nếu quy định về smoking lounge bị siết chặt, nhiều cửa hàng xì gà có thể mất đi một phần quan trọng trong mô hình kinh doanh. Không gian thử xì gà không chỉ phục vụ việc thưởng thức mà còn giúp người tiêu dùng hiểu về sản phẩm, cách bảo quản và văn hóa xì gà cao cấp.
Paul Varakas, Tổng giám đốc Hiệp hội Các nhà sản xuất Xì gà châu Âu, cho rằng việc áp dụng lệnh cấm đối với những sản phẩm truyền thống và có thị trường nhỏ như xì gà là thiếu cơ sở cụ thể. Ông cho rằng phần lớn bằng chứng được sử dụng để bảo vệ dự luật liên quan đến thuốc lá điếu, thay vì thói quen sử dụng xì gà không thường xuyên của người trưởng thành.
Các nhà bán lẻ cũng cảnh báo rằng lệnh cấm có thể khiến người tiêu dùng tìm mua xì gà từ nước ngoài hoặc thông qua những kênh không chính thức. Điều này có thể làm suy yếu hệ thống bán lẻ hợp pháp, giảm nguồn thu thuế và tạo thêm điều kiện cho thị trường chợ đen phát triển.
Quá trình hình thành luật cấm thuốc lá tại Anh bắt đầu từ thời cựu Thủ tướng Boris Johnson. Chính phủ khi đó giao cho tiến sĩ Javed Khan nghiên cứu các biện pháp giảm hút thuốc, dẫn đến báo cáo “Making smoking obsolete” được công bố vào năm 2022.
Sau đó, cựu Thủ tướng Rishi Sunak tiếp tục thúc đẩy đề xuất này dù vấp phải sự phản đối từ một bộ phận thành viên Đảng Bảo thủ. Trong năm 2024, dự luật từng bị tạm hoãn do cuộc tổng tuyển cử và sự thay đổi chính phủ tại Anh.
Sau khi Công đảng giành chiến thắng và thành lập chính phủ mới, dự luật được đưa trở lại chương trình nghị sự. Chính phủ của Thủ tướng Keir Starmer ủng hộ mạnh mẽ các biện pháp kiểm soát thuốc lá, giúp Tobacco and Vapes Bill vượt qua các bước bỏ phiếu quan trọng tại Quốc hội.
Lệnh cấm thuốc lá theo thế hệ vẫn là một chính sách hiếm gặp trên thế giới. New Zealand từng áp dụng quy định tương tự vào tháng 1 năm 2023 nhưng đã bãi bỏ vào tháng 3 năm 2024. Maldives cũng đã ban hành một lệnh cấm theo thế hệ, nhưng số quốc gia thực hiện chính sách này vẫn còn rất hạn chế.
Việc Anh áp dụng generational tobacco ban có thể tạo ảnh hưởng lớn đến chính sách kiểm soát thuốc lá toàn cầu. Nhiều quốc gia khác có thể xem đây là một mô hình tham khảo, trong đó có cả những đề xuất tương tự tại Mỹ và một số nước châu Âu.
Đối với thị trường xì gà cao cấp, luật mới tại Anh có thể trở thành một tiền lệ đáng chú ý. Dù mục tiêu chính của dự luật là giảm tỷ lệ hút thuốc và bảo vệ sức khỏe cộng đồng, việc không phân biệt rõ giữa thuốc lá điếu, vape và xì gà handmade có thể gây ảnh hưởng mạnh đến các cửa hàng chuyên doanh và người thưởng thức xì gà trưởng thành.
Trong dài hạn, lệnh cấm người sinh sau năm 2008 mua thuốc lá sẽ làm thay đổi hoàn toàn cơ cấu khách hàng của ngành thuốc lá và xì gà tại Anh. Các doanh nghiệp sẽ phải đối mặt với thị trường ngày càng thu hẹp, quy định chặt chẽ hơn và nguy cơ mất đi những không gian thưởng thức xì gà truyền thống.
Lệnh cấm thuốc lá tại Anh được xem là một bước ngoặt lớn trong chính sách y tế công cộng. Tuy nhiên, tác động thực tế đối với thị trường xì gà, các cửa hàng chuyên doanh và quyền lựa chọn của người trưởng thành vẫn sẽ tiếp tục là chủ đề gây tranh luận trong nhiều năm tới.
Nguồn: Halfwheel
