Corojo và Criollo khác nhau thế nào mà dân cigar hay nhầm? - Nếu đã đọc qua bài viết đầu tiên "Có bao nhiêu loại lá xì gà trên thế giới?" chắc hẳn anh em đang tò mò lá Corojo là gì? Lá Criollo là gì? Không cần chờ thêm, hãy đọc ngay nhé!
Nếu thường xuyên đọc thông tin một điếu xì gà, chắc chắn anh em đã từng gặp những dòng như:
Wrapper Corojo 99.
Binder Criollo 98.
Filler Corojo 99 và Criollo 98.
Hoặc phức tạp hơn nữa là Havana 2000, Habano Oscuro 2000, Corojo 2012...
Nhìn qua rất dễ nghĩ đây chỉ là những cái tên marketing để cigar nghe “Cuba” hơn.
Nhưng thực tế Corojo và Criollo nằm ngay trong một trong những chương quan trọng nhất của lịch sử lá thuốc xì gà Cuba.
Và ngày nay, dù cigar được làm tại Nicaragua, Honduras, Dominican Republic hay Ecuador, hai cái tên này vẫn xuất hiện liên tục trên blend sheet.
Muốn hiểu cigar hiện đại, gần như không thể bỏ qua Corojo và Criollo.
Criollo từng là nền tảng của cigar Cuba
Criollo có lịch sử lâu đời hơn Corojo.
Theo tư liệu về quá trình chọn giống tobacco tại Cuba, đến năm 1937 một dạng Cuban black tobacco được gọi là Criollo đã được trồng rộng rãi tại các vùng thuốc lá quan trọng của Pinar del Río và Vuelta Abajo. Thời điểm đó Criollo được sử dụng cho cả filler, binder và wrapper.
Sau này, khi Corojo xuất hiện với đặc tính phù hợp hơn cho wrapper, vai trò của hai loại dần được tách rõ.
Hai giống lá cổ từng được xem là "Quốc Bảo" của Cuba
Criollo chủ yếu trở thành tobacco dành cho filler và binder.
Corojo tập trung nhiều hơn vào wrapper.
Đây là cách phân biệt đơn giản nhất nếu nhìn về lịch sử:
Criollo là “xương sống” bên trong điếu cigar.
Corojo là “bộ áo” bên ngoài.
Tất nhiên cigar hiện đại không còn tuân theo quy tắc cứng nhắc này. Criollo 98 ngày nay hoàn toàn có thể được trồng để làm wrapper, còn Corojo 99 có thể xuất hiện ở wrapper, binder lẫn filler.
Corojo sinh ra để làm wrapper
Corojo xuất hiện sau Criollo và được phát triển với một mục tiêu rất rõ: tạo ra một loại wrapper đẹp và giàu hương vị.
Cigar Aficionado ghi nhận Corojo được đưa vào sản xuất wrapper Cuba từ năm 1948 và trong nhiều thập kỷ gần như trở thành lớp áo tiêu chuẩn của cigar Cuba.
Original Corojo nổi tiếng nhờ màu nâu đỏ đẹp, bề mặt hấp dẫn và hương vị đậm.
Nhưng nó có một nhược điểm rất lớn.
Cây cực kỳ dễ mắc bệnh.
Blue mold và black shank (bệnh mốc xanh và nấm rễ đen) có thể phá hỏng cả vụ mùa. Ngoài ra lá Corojo nguyên bản thường không lớn, trong khi wrapper cigar cao cấp lại cần những chiếc lá lớn, đẹp và ít khuyết điểm.
Đây chính là nguyên nhân kéo ngành tobacco Cuba vào một cuộc chạy đua lai tạo giống mới.
Và từ đây những cái tên Havana 92, Havana 2000, Criollo 98 và Corojo 99 bắt đầu xuất hiện.
Vì sao Cuba phải thay đổi Corojo và Criollo
Cuối thế kỷ 20, bệnh cây trở thành vấn đề lớn đối với tobacco Cuba.
Viện nghiên cứu thuốc lá Cuba phải tìm cách giữ lại đặc tính hương vị của Cuban black tobacco nhưng đồng thời làm cây khỏe hơn, năng suất cao hơn và kháng bệnh tốt hơn.
Các thử nghiệm nông nghiệp trên tobacco Cuba cho thấy Havana 2000, Criollo 98 và Corojo 99 đều trở thành những cultivar quan trọng trong quá trình này; nghiên cứu nông học cũng đánh giá khả năng phản ứng của các giống này với bệnh và điều kiện canh tác.
Cigar Aficionado dẫn lời các chuyên gia của ngành tobacco Cuba cho biết bốn cái tên đóng vai trò rất lớn trong quá trình hiện đại hóa giống tobacco là Havana 92, Havana 2000, Criollo 98 và Corojo 99.
Đây cũng chính là những cái tên anh em ngày nay vẫn nhìn thấy trên cigar box.
Havana 2000 thực sự là gì?
Havana 2000 là một trong những bước chuyển quan trọng nhất.
Nó được phát triển như một hướng thay thế cho Corojo truyền thống.
Theo Cigar Aficionado, Havana 2000 bắt nguồn từ việc lai Corojo với một loại tobacco có tên Bell 61-10 nhằm tăng khả năng chống bệnh. Sau đó giống này tiếp tục được điều chỉnh để lấy lại nhiều đặc tính mong muốn của Corojo hơn.
Mục tiêu khá dễ hiểu:
Giữ được phần nào vẻ đẹp và cá tính của Corojo.
Nhưng đừng để cả cánh đồng chết vì bệnh.
Havana 2000 sau đó không chỉ được sử dụng tại Cuba.
Cuban seed này lan sang Ecuador, Nicaragua và nhiều vùng sản xuất cigar khác. Oliva Tobacco chẳng hạn từng trồng Havana 2000 tại Ecuador để tạo wrapper Cuban seed dưới điều kiện mây tự nhiên của quốc gia này.
Đó là lý do ngày nay chúng ta có thể gặp những cái tên như Ecuador Havana 2000 hay Nicaragua Habano 2000.
Dùng những biện pháp lai tạo gen để cho ra những giống lá xì gà khỏe hơn, chống chịu bệnh và thời tiết
Cuba tạo ra genetics. Nhưng terroir nơi khác lại tạo cho nó một cá tính mới.
Criollo 98 có gì khác Criollo cũ? Criollo 98 là một trong những hậu duệ quan trọng nhất của dòng Cuban tobacco này. Nếu Criollo truyền thống chủ yếu gắn với filler và binder, Criollo 98 linh hoạt hơn rất nhiều.
Nó có thể được dùng làm filler.
Làm binder.
Và nếu được trồng đúng điều kiện, nó hoàn toàn có thể trở thành wrapper.
Cigar Aficionado dẫn lời Manuel Quesada cho biết Criollo 98 đã chứng minh khả năng tạo wrapper tốt cả trong điều kiện shade grown lẫn sun grown, khiến nó trở thành một varietal được sử dụng rộng rãi trong ngành cigar hiện đại.
Ngày nay Criollo 98 xuất hiện rất nhiều tại Nicaragua.
Aganorsa Leaf, một trong những nhà trồng tobacco lớn của Nicaragua, xem Criollo 98 cùng Corojo 99 là hai Cuban seed quan trọng tạo nên phong cách tobacco của hãng.
Corojo 99 có gì khác Corojo nguyên bản?
Corojo 99 có thể xem như một phiên bản hiện đại hơn của dòng Corojo.
Mục tiêu vẫn giữ tinh thần của loại tobacco từng làm nên wrapper cigar Cuba, nhưng cây phải phù hợp hơn với sản xuất hiện đại và có khả năng chống chịu bệnh tốt hơn.
Ngày nay Corojo 99 không còn bị giới hạn ở wrapper.
Một điếu cigar có thể sử dụng Corojo 99 làm wrapper, binder và thậm chí filler.
Aganorsa Leaf đặc biệt nổi tiếng với Corojo 99 trồng tại Nicaragua. Công ty cho biết Corojo 99 xuất hiện trong toàn bộ các blend của mình và đóng vai trò lớn trong phong cách hương vị đặc trưng của Aganorsa.
Nếu thường xuyên hút cigar Nicaragua từ Aganorsa, Warped, Illusione hay những thương hiệu sử dụng tobacco của Aganorsa, khả năng cao anh em đã hút Corojo 99 rất nhiều lần mà không để ý.
Corojo 99 và Criollo 98 có vị khác nhau thế nào?
Đây là câu hỏi thú vị nhưng cũng rất dễ trả lời sai.
Không nên nói kiểu:
Corojo lúc nào cũng cay.
Criollo lúc nào cũng earthy.
Bởi hương vị tobacco không chỉ đến từ seed.
Nó còn phụ thuộc đất, khí hậu, vùng trồng, vị trí lá trên cây, curing, fermentation, aging và cách blender phối các lá lại với nhau.
Tuy nhiên, nếu lấy tobacco của cùng một nhà trồng để so sánh thì có thể thấy một số khác biệt.
Aganorsa mô tả Corojo 99 của họ thiên về độ ngọt kiểu syrup và spice nhẹ, trong khi Criollo 98 cho cảm giác earthy và hơi salty hơn.
Nhưng đây nên được hiểu là đặc tính của Corojo 99 và Criollo 98 trong terroir và quy trình của Aganorsa, không phải công thức áp dụng cho mọi cigar trên thế giới.
Corojo 99 ở Jalapa có thể khác Corojo 99 ở Estelí.
Criollo 98 Nicaragua có thể khác Criollo 98 Honduras.
Seed giống nhau không có nghĩa cigar sẽ giống nhau.
Tại sao Corojo 99 và Criollo 98 thường đi cùng nhau?
Đây là chỗ cực kỳ thú vị khi đọc blend sheet.
Corojo 99 và Criollo 98 thường được blender sử dụng cùng nhau vì chúng có thể bổ sung cho nhau về aroma, body, sweetness, spice và cấu trúc của blend.
Aganorsa xây dựng rất nhiều cigar quanh chính sự kết hợp này. Hãng xác nhận Cuban seed Corojo 99 và Criollo 98 là hai thành phần quan trọng trong tobacco được trồng tại Nicaragua của mình.
Một blender có thể dùng:
Corojo 99 làm wrapper.
Criollo 98 làm binder.
Sau đó kết hợp cả Corojo 99 và Criollo 98 ở filler.
Hoặc đảo ngược hoàn toàn.
Điều quan trọng không phải “Corojo phải nằm ngoài, Criollo phải nằm trong”.
Điều quan trọng là blender muốn mỗi loại tobacco đóng vai trò gì trong điếu cigar đó.
Đọc blend sheet thế nào cho đúng?
Giả sử anh em nhìn thấy:
Wrapper Nicaragua Corojo 99
Binder Nicaragua Criollo 98
Filler Nicaragua Corojo 99 và Criollo 98
Đừng chỉ đọc nó thành “toàn lá Nicaragua”.
Nếu bạn muốn thật sự là một người sành xì gà thì đây chính là điểm khởi đầu
Thực tế dòng thông tin này cho chúng ta biết nhiều hơn rất nhiều.
Nicaragua là terroir.
Corojo 99 và Criollo 98 là varietal.
Wrapper, binder và filler là vai trò của từng loại tobacco trong cấu trúc cigar.
Nếu blend còn ghi thêm Jalapa, Estelí hoặc Condega thì chúng ta lại biết thêm vùng trồng.
Nếu ghi Viso, Seco hay Ligero thì lại biết thêm vị trí hoặc classification của lá.
Càng hiểu những từ này, việc chọn cigar càng thú vị.
Anh em sẽ bắt đầu nhận ra mình thích loại tobacco nào thay vì chỉ thích tên thương hiệu nào.
Corojo và Criollo từ Cuba đã đi khắp thế giới
Điều thú vị nhất trong câu chuyện này là Corojo và Criollo ngày nay không còn thuộc riêng Cuba.
Cuban seed đã được trồng tại Nicaragua, Dominican Republic, Honduras, Ecuador và nhiều quốc gia sản xuất premium cigar khác.
Aganorsa hiện trồng Corojo 99 và Criollo 98 tại Nicaragua và công khai xem genetics Cuba kết hợp với terroir Nicaragua là nền tảng cho phong cách tobacco của mình.
Ngay cả khi genetics ban đầu giống nhau, qua nhiều mùa vụ tại một vùng đất mới, cây thuốc lá bắt đầu thể hiện đặc điểm của terroir nơi nó sinh trưởng. Cigar Aficionado ghi nhận quá trình này là lý do Cuban seed trồng ngoài Cuba không đơn giản trở thành bản sao của Cuban tobacco.
Đây cũng là lý do một điếu cigar Nicaragua dùng Corojo 99 vẫn có thể mang phong cách rất Nicaragua.
Nó có dòng máu Cuba.
Nhưng lớn lên trên đất Nicaragua.
Hiểu Corojo và Criollo giúp chơi cigar vui hơn
Đây là lúc kiến thức tobacco bắt đầu có ích trong thực tế.
Nếu anh em hút một điếu cigar và cực kỳ thích nó, hãy thử đọc blend.
Nếu thấy Corojo 99 và Criollo 98 xuất hiện liên tục trong những điếu mình yêu thích, có thể khẩu vị của anh em đang nghiêng về nhóm Cuban seed này.
Lần sau bước vào cigar lounge, thay vì chỉ hỏi:
“Hôm nay có điếu nào ngon?”
Có thể thử hỏi:
“Có điếu Nicaragua nào nhiều Corojo 99 không?”
Trải nghiệm sẽ khác ngay.
Tương tự như khi uống rượu whisky, càng hiểu về barley, cask, vùng sản xuất và thời gian ủ, chúng ta càng hiểu tại sao mình thích một chai whisky cụ thể.
Cigar cũng vậy.
Wrapper, filler, seed và terroir chính là những mảnh ghép tạo nên trải nghiệm.
Corojo và Criollo không phải hai cái tên để làm cho blend sheet nghe sang hơn.
Chúng là hai nhánh quan trọng trong lịch sử tobacco Cuba và vẫn đang ảnh hưởng trực tiếp đến hàng loạt xì gà cao cấp được sản xuất ngày nay.
Nếu phải nhớ thật ngắn gọn
Cách nhớ đơn giản nhất là:
Criollo là dòng tobacco Cuba lâu đời, về sau nổi bật với filler và binder.
Corojo được phát triển mạnh để làm wrapper.
Original Corojo và Criollo gặp vấn đề về bệnh và năng suất.
Cuba vì thế phát triển Havana 92 và Havana 2000, sau đó tiếp tục có Criollo 98, Corojo 99 và những hybrid mới hơn.
Ngày nay Corojo 99 và Criollo 98 được trồng rất nhiều ngoài Cuba, đặc biệt tại Nicaragua, và có thể xuất hiện ở bất kỳ phần nào của một điếu cigar.
Một khi hiểu được chuỗi này, rất nhiều blend sheet vốn nhìn như mật mã sẽ bắt đầu trở nên dễ đọc.
Và ở phần tiếp theo của series về lá thuốc xì gà, chúng ta sẽ xử lý một cái tên còn gây nhầm nhiều hơn:
Habano thực sự là một giống lá, một dòng Cuban seed hay chỉ là cách ngành cigar dùng để gọi tobacco mang phong cách Havana?
