Piloto Cubano - Olor - San Vicente tạo nên xì gà Dominican
Ở bài trước, chúng ta đã đi qua Estelí, Jalapa, Condega và Ometepe để thấy Nicaragua không có một hương vị duy nhất. Estelí thường được nhắc tới với strength, Jalapa với sweetness và aroma, Condega thiên về cân bằng còn Ometepe có chất earthy, ngọt và rất riêng.
Nhưng khi chuyển sang Dominican Republic, cách người làm cigar xây dựng blend lại có phần khác. Thay vì chỉ nhớ các vùng đất, anh em sẽ liên tục gặp ba cái tên trên blend sheet: Piloto Cubano, Olor và San Vicente.
Đây có thể xem là ba mảnh ghép kinh điển của tobacco Dominican. Cigar Aficionado từng gọi Olor, Piloto Cubano và San Vicente là ba loại tobacco quan trọng nhất được trồng cho premium cigar tại Dominican Republic.
Và chính cách các blender phối ba loại lá này là một trong những lý do cigar Dominican thường cho cảm giác rất khác cigar Nicaragua.
Dominican Republic không chỉ có những điếu cigar nhẹ
Trước hết cần bỏ một định kiến khá cũ: xì gà Dominican không đồng nghĩa với cigar nhẹ.
Đúng là trong nhiều thập niên, Dominican Republic nổi tiếng với những blend mượt, aromatic, dễ hút và cân bằng. Nhưng ngành cigar tại đây đã phát triển rất xa. Davidoff Dominicana chẳng hạn được blend ở mức medium đến full-bodied với filler gồm San Vicente, Piloto Cubano và Corojo 99 trồng tại Dominican Republic.
3 dòng lá chính tạo nên cốt lõi của xì gà Dominica
Những cigar cao cấp khác còn sử dụng hàng loạt ligero mạnh. Davidoff Royal Release kết hợp San Vicente Ligero, San Vicente Mejorado Viso, Piloto Ligero, Olor và Criollo Ligero trong cùng một filler blend.
Vì vậy nói “Dominican nhẹ, Nicaragua mạnh” chỉ hữu ích ở mức nhập môn. Cigar Dominican hoàn toàn có thể rất mạnh. Khác biệt thú vị hơn nằm ở loại tobacco và cách chúng được phối với nhau.
Piloto Cubano là sức mạnh của Dominican tobacco
Trong ba cái tên này, Piloto Cubano có lẽ quan trọng nhất.
Cigar Aficionado ghi nhận Piloto Cubano được đưa tới Dominican Republic năm 1962. Seed có nguồn gốc Cuba và ban đầu được trồng thử tại Quinigua, Villa González. Sau hàng chục năm liên tục được gieo trồng trên đất Dominican, Piloto dần có một identity riêng đến mức ngày nay nó được xem như một tobacco đặc trưng của Dominican Republic dù nguồn genetics ban đầu đến từ Cuba.
Piloto nổi tiếng với richness, intensity và khả năng bổ sung sức mạnh cho blend. Trong bài viết kinh điển Tobacco Land, Cigar Aficionado mô tả Piloto là loại mạnh nhất trong bộ ba Piloto, Olor và San Vicente và thường được dùng làm filler để tăng sức nặng cho cigar.
Hendrik Henke Kelner, người có ảnh hưởng rất lớn tới phong cách Davidoff Dominican, cho biết Piloto Cubano xuất hiện trong gần như mọi dòng Davidoff, chỉ khác nhau ở tỷ lệ và priming được sử dụng.
Điều này giải thích tại sao trên blend sheet anh em thường không chỉ thấy chữ Piloto mà còn gặp Piloto Seco, Piloto Viso hoặc Piloto Ligero. Cùng một seed nhưng lá nằm ở những tầng khác nhau trên cây sẽ có strength và character khác nhau.
Nếu cần nhớ đơn giản, hãy xem Piloto Cubano là phần “động cơ” của nhiều blend Dominican.
Olor giống như gia vị của blender
Nếu Piloto mang sức mạnh thì Olor lại đóng một vai trò tinh tế hơn.
Trong bài Tobacco Land, Olor được mô tả khá neutral, có cảm giác hơi salty. Henke Kelner giải thích rất hay rằng đôi khi ông chỉ cần 10 hoặc 20 phần trăm Olor trong blend, giống như đầu bếp thêm một chút muối hoặc gia vị vào món ăn.
Ở một cuộc phỏng vấn khác với Cigar Aficionado, Kelner lại mô tả Olor có thể đem tới một “sweet sensation”. Hai cách mô tả này nghe có vẻ khác nhau, nhưng thực tế lại cho thấy một điều quan trọng về tobacco: seed không tạo ra một tasting note cố định. Priming, vùng trồng, mùa vụ, fermentation và aging đều thay đổi cách chiếc lá thể hiện.
Olor vì thế thường không phải loại tobacco dùng để khoe sức mạnh. Giá trị của nó nằm ở aroma, khả năng làm mềm các góc cạnh và tạo thêm chiều sâu cho blend.
Đây là lý do Olor xuất hiện ở cả binder lẫn filler. La Aurora 120 Anniversary chẳng hạn là Dominican puro sử dụng Olor binder và filler gồm Piloto Cubano, Olor cùng Corojo.
Cigar Journal cũng từng ghi nhận Flores y Rodríguez 10th Anniversary sử dụng Dominican Olor binder cùng filler Piloto Cubano Seco và Ligero đã được aging bảy năm.
Nói theo cách dễ hiểu, Piloto có thể là thịt của món ăn còn Olor là phần seasoning.
San Vicente đứng giữa sức mạnh và sự cân bằng
San Vicente là cái tên thứ ba và lịch sử của nó cũng bắt nguồn từ Cuba.
Theo Cigar Aficionado, San Vicente là một hybrid của Piloto, ban đầu được phát triển tại finca San Vicente ở Vuelta Abajo, Cuba. Khi được trồng tại Dominican Republic, giống này trở thành một phần quan trọng của ngành tobacco địa phương. So với Piloto, San Vicente thường ít mạnh hơn và có cảm giác kích thích mang tính acidic rõ hơn.
Một lợi thế nông nghiệp khác là San Vicente cho sản lượng lá cao hơn Piloto Cubano. Đây là một trong những lý do nó trở thành tobacco hữu ích đối với cả farmer lẫn blender.
Sau này còn xuất hiện San Vicente Mejorado, tức những lựa chọn được cải tiến thêm. Davidoff và AVO sử dụng rất nhiều biến thể San Vicente trong các blend phức tạp. AVO 90th Anniversary chẳng hạn kết hợp Piloto Cubano, Criollo, Corojo Olor hybrid và hai strain San Vicente Mejorado trong filler.
Hai Thung lũng Cibao và Yaque là nơi các lá thuốc chất lượng được nuôi dưỡng
Nếu Piloto thiên về power còn Olor đóng vai trò seasoning thì San Vicente thường nằm ở khoảng giữa, giúp blender xây structure và chuyển tiếp giữa các loại tobacco.
Đó cũng là lý do ba cái tên này thường đi cùng nhau.
Một điếu cigar Dominican có thể chứa rất nhiều loại lá
Đây là phần khiến blend Dominican thú vị hơn vẻ ngoài.
Một người mới có thể đọc dòng “Dominican filler” rồi nghĩ toàn bộ ruột cigar là cùng một loại tobacco. Trên thực tế, bên trong có thể là Piloto Ligero, Piloto Viso, San Vicente Seco, San Vicente Ligero, Olor và một vài hybrid khác được phối chung.
Cigar Journal từng ghi blend của Davidoff Double Corona 50 Years Edition gồm Piloto Seco, Piloto Ligero, San Vicente Ligero, San Vicente Viso và hybrid Corojo Olor.
Davidoff Master Selection 2014 thậm chí dùng Piloto Ligero và Viso, Olor hybrid cùng San Vicente Ligero, Viso và Seco trong phần filler.
Đây gần giống việc một master blender có cả hộp gia vị trước mặt. Không chỉ chọn seed nào mà còn phải quyết định lấy tầng lá nào của seed đó.
Piloto Ligero và Piloto Seco không giống nhau.
San Vicente Ligero và San Vicente Seco cũng không giống nhau.
Và chỉ cần thay tỷ lệ vài thành phần, cigar đã có thể đi từ mềm mại sang mạnh mẽ.
Vì sao cigar Dominican thường khác cigar Nicaragua
Trong bài trước "Bản đồ lá thuốc xì gà Nicaragua Estelí Jalapa khác nhau ra sao", chúng ta đã thấy nhiều blender sử dụng tobacco Nicaragua theo terroir: strength từ Estelí, sweetness từ Jalapa, balance của Condega và richness đặc biệt từ Ometepe.
Dominican Republic lại nổi bật ở khả năng phối nhiều varietal và priming để tạo sự cân bằng. Yaque Valley, thuộc Cibao Valley, từ lâu đã là một trong những trung tâm trồng premium tobacco quan trọng nhất của đất nước. Ngay trong cùng vùng, farmer có thể trồng Piloto, Olor, San Vicente, Criollo và các hybrid khác để blender lựa chọn.
Vì vậy, một cách dễ hình dung là cigar Nicaragua thường khiến người hút chú ý mạnh đến terroir, còn cigar Dominican truyền thống khiến người hút chú ý nhiều tới nghệ thuật phối varietal và priming.
Đây không phải luật tuyệt đối. Nicaragua cũng blend rất phức tạp và Dominican Republic cũng có terroir cực kỳ đặc trưng như Yamasá. Henke Kelner từng mất nhiều công sức điều chỉnh đất Yamasá để Davidoff có thể trồng wrapper Dominican đủ chất lượng cho các dự án puro.
Nhưng xét về phong cách kinh điển, sự kết hợp giữa Piloto, Olor và San Vicente góp phần tạo nên hình ảnh cigar Dominican cân bằng, aromatic và có nhiều lớp chuyển vị hơn là chỉ chạy theo sức mạnh.
Đừng nhầm Dominican với mild cigar
Có lẽ đây là điều quan trọng nhất cần nhớ.
Một blend nhiều Olor và lower priming có thể khá mềm, creamy và dễ tiếp cận. Nhưng nếu blender tăng Piloto Ligero, San Vicente Ligero hoặc thêm Criollo mạnh, cigar Dominican hoàn toàn có thể trở nên full-bodied.
Ngay cả thời tiết cũng làm thay đổi điều này. Trong mùa vụ khô 2018–2019, các grower Dominican ghi nhận tỷ lệ medio tiempo và ligero mạnh tăng lên, trong khi seco và volado giảm do lượng mưa thấp hơn.
Vì vậy, quốc gia sản xuất không thể thay thế việc đọc blend.
Cigar Dominican không phải lúc nào cũng nhẹ.
Cigar Nicaragua không phải lúc nào cũng cay.
Tobacco phức tạp hơn thế rất nhiều.
Nếu bạn vẫn muốn biết thêm "Có bao nhiêu loại lá xì gà trên thế giới?" hãy đón đọc thêm
Cách đọc một blend sheet Dominican
Giả sử anh em gặp một điếu cigar có filler như sau:
Piloto Cubano Ligero
San Vicente Viso
Olor Seco
Nếu đã đọc đến đây, dòng này sẽ không còn là ba cái tên vô nghĩa.
Piloto Cubano Ligero nhiều khả năng được dùng để tạo strength và backbone. San Vicente Viso bổ sung body, character và giúp nối blend. Olor Seco có thể đóng vai trò aromatic và seasoning nhẹ hơn.
Blender sau đó còn phải quyết định wrapper và binder nào phù hợp với bộ filler này.
Đó là lý do một điếu cigar premium có thể mất nhiều năm thử nghiệm trước khi blend được chốt.
Và cũng giống như rượu whisky, rum hay cognac, khi hiểu nguyên liệu, thú chơi xì gà bắt đầu thú vị hơn rất nhiều. Anh em không chỉ biết mình thích Davidoff, AVO hay La Aurora mà dần nhận ra mình thích Piloto, thích Olor hay thích cách San Vicente xuất hiện trong blend.
Khi ngồi tại cigar lounge với một điếu xì gà và một ly whisky, việc đọc blend sheet đôi khi cũng thú vị chẳng kém đọc thông tin về loại malt, vùng whisky hay thùng gỗ dùng để aging.
Nếu phải nhớ ba loại lá Dominican thật đơn giản
Piloto Cubano là phần mạnh và giàu hương vị nhất trong bộ ba kinh điển.
Olor thường đóng vai trò aroma và seasoning, giúp blend có thêm độ tinh tế.
San Vicente là hybrid của Piloto, thường bớt mạnh hơn và rất hữu ích trong việc xây cấu trúc, body và sự cân bằng.
Nhưng đừng coi đây là ba công thức hương vị cố định. Seed chỉ là điểm bắt đầu. Priming, terroir, curing, fermentation, aging và bàn tay của blender mới quyết định điếu cigar cuối cùng sẽ hút ra sao.
Đó cũng là lý do Dominican Republic có thể tạo ra từ những cigar mềm mại, creamy, thanh lịch cho tới những blend mạnh, đậm và cực kỳ phức tạp.
Piloto Cubano, Olor và San Vicente không nổi tiếng với người mới chơi như Corojo hay Connecticut. Nhưng nếu muốn hiểu tại sao Davidoff, AVO, La Aurora và hàng loạt xì gà Dominican có phong cách riêng, đây là ba cái tên gần như không thể bỏ qua. Các blend được Cigar Aficionado và Cigar Journal ghi nhận qua nhiều năm cho thấy cả ba vẫn liên tục xuất hiện trong premium cigar Dominican, từ những dòng classic tới các sản phẩm cao cấp và limited edition.
Ở bài tiếp theo của series, chúng ta sẽ sang một cặp tobacco hoàn toàn trái ngược về hình ảnh và hương vị: Connecticut Shade và Connecticut Broadleaf. Cùng mang chữ Connecticut nhưng một bên nổi tiếng với wrapper sáng màu, mỏng và thanh lịch, còn bên kia lại dày, tối, nhiều dầu và trở thành một trong những loại wrapper Maduro được dân chơi cigar săn đón nhất.
