Marvin R. Shanken, người sáng lập, tổng biên tập và nhà xuất bản của Cigar Aficionado, đã qua đời ngày 29/10/2026, hưởng thọ 83 tuổi. Với những người yêu cigar trên khắp thế giới, đây không chỉ là sự ra đi của một nhà xuất bản. Đó là lời tiễn biệt dành cho người đã giúp cigar thủ công bước ra khỏi một thị trường đang thu hẹp để trở thành một nền văn hóa được kể bằng báo chí, hình ảnh, đối thoại và tri thức.
Thông tin được Cigar Aficionado công bố ngày 29/10. Trong hơn năm thập niên làm nghề, Marvin R. Shanken đã tạo ảnh hưởng sâu rộng không chỉ với cigar mà còn với rượu vang, rượu mạnh, bia và ngành nhà hàng. Nhưng với cộng đồng cigar, dấu ấn của ông đặc biệt hơn cả: ông giúp công chúng nhìn cigar làm thủ công như một sản phẩm của tay nghề, lịch sử và phong cách sống, thay vì một món hàng vô danh.
Từ một bản tin nhỏ đến sự nghiệp xuất bản kéo dài hơn 50 năm
Marvin Ray Shanken sinh ngày 4/10/1943 tại New Haven, Connecticut. Ông học kinh doanh tại Đại học Miami, sau đó làm việc trong lĩnh vực ngân hàng đầu tư ở Phố Wall. Một nhiệm vụ thẩm định thương vụ mua vườn nho tại California đã đưa ông đến gần ngành rượu vang — và khiến ông nhận ra thị trường này khi ấy thiếu nghiêm trọng những nguồn thông tin độc lập, có hệ thống.
Năm 1972, với 5.000 USD vay từ chị gái Elaine, Shanken mua bản tin thương mại Impact cùng danh sách chỉ khoảng 200 người đăng ký. Ông vừa duy trì công việc ban ngày, vừa làm bản tin trong ba năm đầu. Từ một ấn phẩm nhỏ, Impact dần trở thành nguồn dữ liệu và phân tích được ngành rượu vang, rượu mạnh tin cậy.
Năm 1979, Shanken mua The Wine Spectator, khi đó là một tờ báo miễn phí đang gặp khó khăn và có lượng phát hành khoảng 5.000 bản. Dưới sự dẫn dắt của ông, ấn phẩm được phát triển thành Wine Spectator — một tạp chí toàn màu, có ảnh hưởng lớn đến cách công chúng Mỹ học, chọn và thưởng thức rượu vang.
Điều Shanken xây dựng không chỉ là những tạp chí. Ông xây dựng những cánh cửa để độc giả bước vào một thế giới vốn từng khép kín.
Cigar Aficionado: ý tưởng mà gần như cả đội ngũ đều phản đối
Tình yêu cigar của Shanken bắt đầu từ thời sinh viên. Trong nhiều năm, ông là một người hút cigar khá đơn độc giữa môi trường mà cigar chưa được nhìn nhận như ngày nay. Ông từng viết một số chuyên mục cigar cho Wine Spectator, dù chính các biên tập viên cấp cao của tạp chí không đồng tình.
Bước ngoặt đến sau chuyến đi Cuba năm 1991. Trên chuyến bay trở về Mỹ, Shanken tự nhủ rằng ông không muốn rời khỏi cuộc đời này khi chưa làm một tạp chí về cigar. Đội ngũ quản lý của ông phản đối: thị trường quá nhỏ, cigar không còn hợp thời và gần như không ai tin một tạp chí như vậy có thể sống được.
Ông vẫn làm.
Mùa thu năm 1992, số đầu tiên của Cigar Aficionado ra mắt và có lãi ngay từ số đầu. Tạp chí kết hợp đánh giá cigar, câu chuyện nhà sản xuất, những cuộc phỏng vấn lớn và một định nghĩa rộng hơn về “the good life”. Cigar được trình bày như kết quả của đất, lá, thời gian, kỹ thuật cuốn và văn hóa thưởng thức.
Trong chưa đầy năm năm sau khi tạp chí xuất hiện, lượng cigar premium làm thủ công nhập khẩu vào Mỹ tăng từ khoảng 100 triệu lên hơn 400 triệu điếu. Không thể quy toàn bộ thay đổi ấy cho một ấn phẩm, nhưng Cigar Aficionado rõ ràng là một trong những chất xúc tác quan trọng nhất của thời kỳ phục hưng cigar tại Mỹ. Ngày nay, tạp chí có lượng độc giả hơn 1,3 triệu người.
Ông đưa cigar vào những cuộc đối thoại lớn
Shanken không giới hạn tạp chí trong điểm số và tasting note. Ông trực tiếp thực hiện nhiều cuộc phỏng vấn với những nhân vật có ảnh hưởng trong văn hóa, thể thao, điện ảnh và kinh doanh. Danh sách ấy có Michael Jordan, Arnold Schwarzenegger, Robert De Niro, Francis Ford Coppola, cùng những tên tuổi quan trọng của ngành cigar như Carlos Fuente, José Orlando Padrón và Ernesto Perez-Carrillo.
Năm 1994, sau hai năm thu xếp, Shanken có cuộc phỏng vấn trực tiếp với Fidel Castro tại Cuba. Năm 1996, ông mua chiếc humidor từng thuộc sở hữu của Tổng thống John F. Kennedy trong phiên đấu giá di sản Jacqueline Kennedy Onassis. Những câu chuyện như vậy khiến lịch sử, chính trị, điện ảnh và cigar gặp nhau trên cùng một trang báo.
Ông cũng sáng lập sự kiện The Big Smoke, tổ chức lần đầu tại New York năm 1993. Sự kiện tạo ra một không gian nơi người hút gặp trực tiếp nhà sản xuất và biến cộng đồng độc giả của tạp chí thành một cộng đồng ngoài đời thật.
Một nhà xuất bản luôn tự xem mình là biên tập viên
Dù điều hành một hệ thống truyền thông lớn gồm Wine Spectator, Cigar Aficionado, Whisky Advocate, Market Watch và Shanken News Daily, Shanken vẫn xem bản thân trước hết là một biên tập viên. Ông quan tâm đến chủ đề trang bìa, cấu trúc bài, hình ảnh và cách mỗi ấn phẩm phục vụ độc giả.
Một trong những nguyên tắc đáng nhớ nhất của ông là ranh giới rõ ràng giữa quảng cáo và nội dung biên tập. Năm 2019, khi trao giải Thành tựu trọn đời của Association of Magazine Media cho Shanken, Jonathan Newhouse của Condé Nast nhấn mạnh việc ông kiên quyết bảo vệ tính độc lập biên tập trước doanh thu quảng cáo.
Triết lý ấy đặc biệt quan trọng với báo chí về sản phẩm cao cấp. Khi một điểm số hay lời đánh giá có thể ảnh hưởng trực tiếp đến thị trường, sự tin cậy của độc giả chỉ tồn tại nếu biên tập viên không đánh đổi phán đoán chuyên môn lấy lợi ích thương mại.
Di sản vượt ra ngoài những trang tạp chí
Shanken dành nhiều nguồn lực cho hoạt động thiện nguyện. Wine Spectator Scholarship Foundation và các sự kiện liên quan đã quyên góp hơn 40 triệu USD cho học bổng cùng các khoản hỗ trợ dành cho ngành dịch vụ và rượu vang.
Chuỗi dạ tiệc cigar A Night To Remember đã gây quỹ khoảng 30 triệu USD cho nghiên cứu ung thư tuyến tiền liệt. Ông và vợ, bà Hazel, cũng đồng hành cùng golfer Ernie Els và gia đình thành lập Els for Autism Foundation; các sự kiện do Cigar Aficionado và Wine Spectator hỗ trợ đã quyên góp khoảng 20 triệu USD.
Ông để lại người vợ Hazel, ba người con gái Samantha Shanken Baker, Allison Cohen và Jessica Shanken Reid, hai chị em Elaine và Susan, cùng bốn người cháu.
Lời tiễn biệt từ Xì Gà Nghiệp Dư
Với XGND, Marvin R. Shanken là một trong những người đã chứng minh rằng viết về cigar có thể nghiêm túc, đẹp và giàu chiều sâu. Ông không phát minh ra niềm vui hút cigar, nhưng ông trao cho niềm vui ấy một ngôn ngữ hiện đại: có nguồn gốc, có đánh giá, có đối thoại và có trách nhiệm với độc giả.
Nhiều người trong chúng ta biết thêm về những gia đình làm cigar, những vùng trồng lá, những điếu cigar đáng nhớ và cả những con người ngồi bên nhau qua chính cánh cửa mà Cigar Aficionado đã mở. Đó là một di sản không nằm yên trong kho lưu trữ. Nó tiếp tục sống mỗi khi một độc giả muốn hiểu sâu hơn về điếu cigar trên tay mình.
Xin được gửi lời chia buồn sâu sắc đến gia đình, đồng nghiệp và những người yêu mến Marvin R. Shanken. Cảm ơn ông vì đã dành hơn nửa thế kỷ để biến đam mê thành tri thức, và biến những trang báo thành một cộng đồng.
Nguồn tham khảo chính: David Savona và Mitch Frank, “Marvin R. Shanken, Founder, Editor and Publisher of Cigar Aficionado Magazine, Dies at 83”, Cigar Aficionado, 29/10/2026. Bài viết của XGND được biên soạn lại bằng tiếng Việt theo hướng tưởng niệm và bình luận, không phải bản dịch nguyên văn.
