Vụ cổ phần Habanos đảo chiều: Chen Zhi nhận lại 28,55% cổ phần?

Một phán quyết tại Quần đảo Virgin thuộc Anh (BVI) vừa làm cục diện quanh cổ phần Habanos S.A. đảo chiều. Tòa cho rằng hồ sơ dùng để yêu cầu thanh lý hơn 30 công ty liên quan đến doanh nhân Chen Zhi chưa có đủ chứng cứ được chấp nhận về mặt tố tụng. Điều đó mở đường để ông lấy lại quyền kiểm soát chuỗi công ty đang nắm lợi ích gián tiếp trong Habanos — nhưng không đồng nghĩa ông đã được tuyên vô tội, các lệnh trừng phạt đã biến mất hay hoạt động ngân hàng lập tức trở lại bình thường.

Bài viết này tách vụ việc thành ba lớp: quyền sở hữu, quyền điều hành và khả năng giao dịch. Đây là cách dễ nhất để hiểu Chen Zhi vừa thắng điều gì, chưa thắng điều gì và tại sao một vụ kiện ở BVI lại có thể ảnh hưởng đến chuỗi phân phối cigar Cuba trên nhiều thị trường.

Con số 28,55% cổ phần Habanos đến từ đâu?

Habanos S.A. là liên doanh phụ trách thương mại hóa cigar Cuba trên thị trường quốc tế. Theo cấu trúc được các nguồn chuyên ngành mô tả, Allied Cigar Corporation nắm 50% Habanos S.A. Trong khi đó, Simply Advanced Limited — một pháp nhân gắn với lợi ích của Chen Zhi — kiểm soát 57,1% Allied Cigar.

Nếu nhân hai tỷ lệ này, 57,1% × 50% = 28,55%. Vì vậy, 28,55% là ước tính phần lợi ích kinh tế gián tiếp đi qua chuỗi Simply Advanced → Allied Cigar → Habanos S.A. Nói đơn giản: Chen Zhi không nhất thiết đứng tên trực tiếp 28,55% Habanos; ông kiểm soát một công ty, công ty đó kiểm soát một phần Allied Cigar, còn Allied Cigar sở hữu một nửa Habanos.

Tòa BVI thực sự đã quyết điều gì?

Sau khi Chen Zhi bị Mỹ truy tố và bị Anh áp lệnh trừng phạt vào tháng 10/2025, cơ quan chức năng BVI đề nghị thanh lý hơn 30 công ty có liên quan. Tòa cũng đặt các công ty dưới sự quản lý của joint provisional liquidators (quản tài viên tạm thời chung, viết tắt JPL). Những người này có nhiệm vụ bảo toàn tài sản và tạm thời quản lý doanh nghiệp trong lúc vụ việc được xem xét.

Ngày 21/10/2026, thẩm phán BVI cho biết dự định bác các đơn yêu cầu thanh lý vì phía nộp đơn chưa cung cấp đủ chứng cứ có thể được tòa chấp nhận. Điểm mấu chốt nằm ở tiêu chuẩn chứng cứ và thủ tục tố tụng: tòa không thể chỉ dựa vào thông cáo báo chí, danh sách trừng phạt hoặc các cáo buộc ở một vụ án khác để tự động kết luận rằng toàn bộ hệ thống công ty tại BVI phải bị thanh lý.

Đây là một thắng lợi rất lớn cho Chen Zhi vì nó làm suy yếu cơ sở pháp lý để các JPL tiếp tục nắm quyền. Tuy nhiên, bác đơn thanh lý không đồng nghĩa bác bỏ nội dung cáo buộc hình sự tại Mỹ. Bộ Tư pháp Mỹ đã truy tố Chen Zhi về âm mưu lừa đảo qua mạng và rửa tiền; đó vẫn là cáo buộc đang chờ được giải quyết theo quy trình tố tụng riêng, và bị cáo được suy đoán vô tội cho đến khi có phán quyết có hiệu lực.

Chen Zhi thắng gì — và chưa thắng gì?

Ông đã thắng một trận quan trọng về quyền kiểm soát doanh nghiệp

Nếu các lệnh cuối cùng được ban hành đúng hướng tòa đã nêu, quyền quản lý các công ty có thể được chuyển khỏi JPL và trả lại cho cơ cấu do chủ sở hữu lựa chọn. Phía Chen Zhi đề xuất Cosimo Borrelli làm người được ủy thác độc lập để giám sát quá trình chuyển tiếp. Điều này có thể ngăn việc bán tài sản đang được chuẩn bị và giúp chuỗi sở hữu Allied Cigar ổn định trở lại.

Ông chưa được “xóa án” và lệnh trừng phạt vẫn còn

Phán quyết tại BVI không hủy truy tố của Mỹ, không tự động gỡ lệnh phong tỏa tài sản của Anh và không buộc ngân hàng phải mở lại dịch vụ. Một cá nhân hoặc công ty có thể giành lại quyền sở hữu trên giấy tờ nhưng vẫn gặp khó khi chuyển tiền, ký hợp đồng, nhận bảo hiểm hoặc thanh toán quốc tế nếu ngân hàng và đối tác lo ngại rủi ro tuân thủ.

Chapter 15 ở Mỹ là gì và tại sao còn quan trọng?

Khi BVI đặt các công ty dưới quyền JPL, các quản tài viên đã xin tòa Mỹ công nhận thủ tục nước ngoài theo Chapter 15 (Chương 15 của Luật Phá sản Mỹ). Cơ chế này không phải một vụ phá sản mới theo nghĩa thông thường; nó giúp tòa Mỹ hỗ trợ một thủ tục mất khả năng thanh toán đang diễn ra ở quốc gia khác, chẳng hạn bảo vệ tài sản hoặc công nhận quyền của quản tài viên nước ngoài.

Nếu nền tảng tại BVI bị dỡ bỏ, cơ sở để JPL tiếp tục sử dụng quyền hạn tại Mỹ cũng bị đặt dấu hỏi. Ngày 2/11/2026, phía được đề xuất tiếp quản đã yêu cầu tòa New York kết thúc quyền lực Chapter 15 của JPL. Do đó, muốn biết quyền kiểm soát đã trở lại đầy đủ hay chưa, cần theo dõi cả lệnh cuối cùng tại BVI lẫn quyết định của tòa Mỹ.

Ba lớp quyền thường bị nhầm thành một

Quyền sở hữu trả lời ai có lợi ích kinh tế trong cổ phần. Quyền điều hành trả lời ai được ký, bổ nhiệm, quản lý tài sản và ra quyết định. Khả năng giao dịch lại phụ thuộc vào ngân hàng, bảo hiểm, logistics, tuân thủ trừng phạt và thái độ của đối tác. Vụ BVI chủ yếu làm thay đổi lớp thứ hai và củng cố vị thế ở lớp thứ nhất; lớp thứ ba vẫn còn nhiều rào cản.

Vì sao một vụ kiện ở BVI lại chạm tới cigar Cuba?

BVI là nơi đăng ký của nhiều công ty trung gian trong các cấu trúc đầu tư quốc tế. Vì Allied Cigar nằm trong chuỗi pháp nhân đó, quyết định ai kiểm soát các công ty tại BVI có thể lan tới quyền biểu quyết, bổ nhiệm và xử lý lợi ích liên quan Habanos S.A.

Đối với người mua cigar, tác động ngắn hạn thường không xuất hiện dưới dạng “Habanos đổi chủ ngay lập tức”. Nó dễ bộc lộ hơn ở phía sau: nhà phân phối có tiếp tục nhận hàng không, ngân hàng có xử lý thanh toán không, bảo hiểm vận chuyển có chấp nhận không và đối tác tại từng quốc gia có muốn tiếp tục quan hệ hay không.

Điều này tương tự những gì thị trường châu Âu đã chứng kiến khi Fifth Avenue tạm dừng giao hàng cigar Cuba tại Đức, Áo và Ba Lan. Độc giả có thể xem phân tích riêng của XGND tại bài Cigar Cuba “đứt nguồn” tại Đức, Áo, Ba Lan: Fifth Avenue gặp chuyện gì?. Bối cảnh ban đầu về Chen Zhi và Habanos cũng được tổng hợp trong bài Chen Zhi đối mặt án tù và Habanos S.A. bị ảnh hưởng ra sao?.

Ba hiểu lầm cần tránh

1. “Bác đơn thanh lý nghĩa là Chen Zhi được tuyên vô tội.” Không đúng. Tòa BVI xử lý tiêu chuẩn chứng cứ cho thủ tục thanh lý; vụ hình sự tại Mỹ là quá trình khác.
2. “28,55% là cổ phần trực tiếp của Chen Zhi tại Habanos.” Không chính xác. Đây là ước tính lợi ích gián tiếp dựa trên hai tầng sở hữu được báo chí công bố.
3. “Lấy lại quyền kiểm soát là mọi giao dịch trở lại bình thường.” Chưa chắc. Lệnh trừng phạt, kiểm soát ngân hàng và quyết định Chapter 15 vẫn có thể hạn chế hoạt động thực tế.

Năm tín hiệu cần theo dõi tiếp theo

• Bản án và lệnh cuối cùng bằng văn bản của tòa BVI.
• Thời điểm JPL chấm dứt nhiệm vụ và cách bàn giao quyền quản lý.
• Quyết định của tòa New York về Chapter 15.
• Việc các ngân hàng, hãng bảo hiểm và đối tác logistics có chấp nhận giao dịch hay không.
• Thông báo chính thức từ Habanos, Allied Cigar và các nhà phân phối độc quyền tại từng thị trường.

Kết luận: thắng lớn ở tòa, nhưng chưa phải hồi kết

Diễn biến tại BVI giúp Chen Zhi tiến gần hơn tới việc lấy lại quyền kiểm soát chuỗi công ty nắm lợi ích gián tiếp trong Habanos. Đây là một bước ngoặt thật sự, vì nó có thể ngăn việc bán tài sản và thay đổi người nắm quyền điều hành. Nhưng gọi đây là “lấy lại hoàn toàn 28,55% Habanos” vẫn còn quá sớm nếu chưa có lệnh cuối cùng, chưa giải quyết Chapter 15 và chưa tháo các rào cản trừng phạt.

Với thị trường cigar Cuba, điều đáng theo dõi không chỉ là tên người sở hữu trên giấy. Quan trọng hơn là chuỗi phân phối có vận hành được hay không. Trong ngành hàng quốc tế, một cổ phần có thể được hoàn trả về pháp lý nhưng vẫn bị mắc kẹt bởi ngân hàng, bảo hiểm và quy định tuân thủ. Đó mới là phần sẽ quyết định người mua cuối cùng có thấy thay đổi về nguồn hàng và giá hay không.

Nguồn tham khảo

• Halfwheel: Court: Chen Zhi Gets Control of Habanos S.A. Stake Back
• Cigars Connect: Chen Zhi Wins Court Victory
• Tobacco Reporter: Court Returns Control of Habanos Stake
• U.S. Department of Justice: Indictment announcement
• UK Sanctions List: Chen Zhi designation

Cập nhật đến ngày 8/11/2026. Các cáo buộc hình sự được nêu trong bài là cáo buộc của cơ quan công tố; chưa phải kết luận có tội của tòa án.